Kim byłby Chagall bez Belli Rosenfeld, Dalí bez Gali czy Man Ray bez Kiki de Montparnasse? Tropimy muzy i kochanki słynnych artystów, a wraz z nimi sztukę zrodzoną z fascynacji i pożądania.

Miłość, nienawiść, toksyczne uzależnienie, szalona namiętność, ale i platoniczne uczucie, ciepło, wsparcie. Relacje między artystami a muzami bywały różne. Jedno jest pewne: bez muz ani rusz. W życiorysie większości znanych malarzy nie brak kochanek i kochanków, którzy inspirowali ich do tworzenia. Bez nich historia sztuki nie byłaby taka sama, a przedstawiane na obrazach boginie lub postaci historyczne miałyby zupełnie inne twarze; bez nich wiele dzieł po prostu nie miałoby szans, aby się narodzić. To ich podobizny pamiętamy częściej niż twarze malarzy, którzy je unieśmiertelnili. Przyglądamy się kilku relacjom, które odcisnęły trwały ślad na twórczości wybitnych artystów.

 

LEOKADIA WEISS

Korpulentna postać Leokadii ubranej w czerń, zapatrzonej w dal intryguje. Choć tytuł obrazu, na którym uwiecznił ją Francisco Goya, po polsku tłumaczony jest z wraz z dopowiedzeniem „służąca artysty”, w oryginale nazwa obrazu brzmi po prostu „Leokadia” lub „Uwodzicielka”. Leokadia była dla malarza i jednym, i drugim. Przez lata pracowała w jego domu jako służąca, ale jednocześnie była też jego partnerką. Nieznane są szczegóły ich związku, nie wiadomo, czy to Goya był ojcem dzieci Leokadii, wiadomo za to, że ta historia nie skończyła się dobrze. Leokadia opiekowała się malarzem aż do jego śmierci, ale nie pozwolono jej odziedziczyć spadku po nim. Została bez środków do życia, zmuszona sprzedać za bezcen obrazy, które dostała od ukochanego.

muza kochanka sztuka art lover 8

Francisco Goya „Leokadia Zorilla, służąca artysty”, 1820-23

 

VICTORINE MEURENT

Édouard Manet po raz pierwszy zauważył Victorine na ulicy i podobno od razu się nią zainteresował, przyciągnięty między innymi płomiennym kolorem włosów. Victorine dawała występy muzyczne w paryskich kawiarniach, pozowała też między innymi dla Degasa i Toulouse-Lautreca i, o czym mało kto dziś pamięta, odnosiła sukcesy jako malarka. Większość źródeł podaje, że Francuzka, znana przede wszystkim z kontrowersyjnego obrazu „Olimpia”, była kochanką Maneta. Niektórzy historycy uważają jednak, że to błędna teza, że Manet, choć zafascynowany Meurent, nigdy nie trafił do jej łóżka i z rudowłosą modelką łączyły go tylko relacje profesjonalne.

muza kochanka sztuka art lover

Édouard Manet „Olimpia”, 1863

 

KIKI DE MONTPARNASSE

Kiki, a tak właściwie Alice Prin, znana jako Królowa Montparnasse'u przeprowadziła się do Paryża jako nastolatka. Uboga dziewczyna szybko znalazła się w centrum paryskiej bohemy. Pozowała nago takim artystom jak Alexander CalderJean Cocteau czy Fernand Léger, ale jej twarz najbardziej znana jest z fotografii i filmów Mana Raya. To z nim paryska królowa była związana aż przez sześć lat. Burzliwy związek zakończył się słynnym rzucaniem talerzami przez Kiki w jednej z paryskich kawiarni.

muza kochanka sztuka art lover 4

Kiki de Montparnasse w eksperymentalnym filmie Mana Raya, lata 20.

 

GEORGE DYER

Jedyny mężczyzna w naszym zestawieniu. Plotka głosi, że Francis Bacon poznał George'a Dyera, gdy ten próbował okraść jego mieszkanie. Prawdopodobnie mężczyźni poznali się jednak w bardziej tradycyjny sposób, w barze w Soho. Prawdą jest jednak, że Dyer miał problemy z prawem i zanim związał się ze słynnym malarzem, odsiedział kilka lat w więzieniu. Kilkuletni związek obfitujący we wzloty i upadki skończył się tragicznie: śmiercią Dyera z powodu przedawkowania środków nasennych.

muza kochanka sztuka art lover 6

George Dyer w studiu, 1964

 

WALLY NEUZIL

Egon Schiele spotkał Wally na wiedeńskiej ulicy, gdy dziewczyna pracowała jako prostytutka. Malarz najpierw uczynił z niej swoją modelkę, później kochankę. Neuzil wspierała artystę w najtrudniejszym dla niego okresie, gdy trafił do więzienia z powodu zarzutów o szerzenie pornografii. To ona zawiadywała wtedy całym biznesem. Rudowłosa Wally pojawia się w wielu dziełach Wiedeńczyka. Ich związek dobiegł końca po czterech latach, gdy Schiele postanowił związać się z bardziej szanowaną dziewczyną, Edith Harms.

muza kochanka sztuka art lover 7

Egon Schiele „Portret Wally Neuzil”, 1912

Fot. wikipedia.org, another.com