Mało jest pisarek czy pisarzy w jej wieku, którzy cieszą się aż takim uznaniem. Eleanor Catton ma na koncie dopiero dwie powieści, ale już została okrzyknięta jedną z nadziei literatury. 

Przeważnie, gdy się o niej pisze, królują liczby i rekordy. Eleanor Catton została najmłodszą laureatką nagrody Bookera w historii, a książka, która jej to zapewniła – „Wszystko, co lśni” – licząca aż 832 strony, najdłuższym zwycięskim utworem w historii. Co jeszcze warto wiedzieć o młodej, nowozelandzkiej pisarce?

Po pierwsze: książki były w jej życiu od zawsze. Jej matka pracowała jako bibliotekarka, a następnie specjalistka w ministerstwie edukacji, ojciec najpierw był związany z Uniwersytetem w Ontario, a następnie w Cantenburry. Po drugie: Eleanor jako nastolatka myślała o zostaniu pisarką lub aktorką. Obie te pasje połączyła w swojej debiutanckiej powieści „Próba”, w której opisała romans młodej dziewczyny ze swoim nauczycielem. Nastolatkowie ze szkoły teatralnej postanawiają wystawić sztukę, której tematem jest lokalny skandal. „Próba” to nie tyle historia relacji nastolatki i starszego mężczyzny, wnikliwa obserwacja ich otoczenia – tego, w jakim stopniu ludzie interesują się życiem innych i jakie wariacje na temat faktów tworzą w swojej głowie. „Nie sądzę byśmy w naszej kulturze byli gotowi przyznać, że nastolatka może być ciekawa intelektualnie, że zastanawia się, kim jesteśmy i po co żyjemy. A przecież nastoletnie dziewczyny nie są pozbawione takich refleksji. Wiem, bo sama taka byłam. (…) Bardzo chciałam, by to, co interesujące, wychodziło z ust nastolatki. Bo we współczesnej kulturze mamy z tym do czynienia naprawdę rzadko. Gdyby zrobić ranking grup wiekowych pod względem tego, jak poważnie się je traktuje, nastolatki płci żeńskiej byłyby pewnie na samym dole. Nasza kultura zupełnie nie ma dla nich cierpliwości” – opowiadała Catton o swojej debiutanckiej książce w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej”.

Po trzecie: najsłynniejsza książka Catton, czyli „Wszytsko, co lśni”, opowiada o bardzo męskim świecie pierwszych osadników w jej rodzinnej Nowej Zelandii. Jednocześnie Catton bardzo często zabiera głos w sprawach kobiet. Na jednym z festiwali literackich w Indiach wyraziła na głos sprzeciwu przeciwko swojemu rządowi, który nie ma szacunku dla ofiar przemocy seksualnej. Ta wypowiedź ściągnęła na nią falę krytyki, bo Catton, traktowana przez wielu rodaków jako jeden z najlepszych nowozelandzkich towarów eksportowych, skrytykowała swój kraj na arenie międzynarodowej. Burza wywołana przez premiera, który publicznie zganił pisarkę, trwała przez kilka tygodni. Catton nie dała się jednak uciszyć. Wciąż mówi o rzeczach niewygodnych, choć na rodzime media patrzy dziś z niechęcią i odmawia im wywiadów. „Ciekawie – kiedy jesteś kobietą, inni często sugerują ci, że odniosłaś sukces wyłącznie dlatego, że ci się poszczęściło. Pytają jak się z tym czujesz, podczas gdy mężczyźni dostają raczej pytania o to, co myślą” – opowiadała jakiś czas temu w wywiadzie dla „Newsweeka”.

Intymno ich relacji polegaa nie tyle na bliskoci co na wspdzielonej izolacji

Jeste ograniczony przez wszystko czego jeszcze nie wiesz

Molestowanie polega te na tym e kto patrzy na was w taki sposb ktry wam si nie podoba

Mwi jak rozczarowany czowiek dla ktrego perfekcja istniaa tylko jako wspomnienie a wic co czego mona aowa gdy zostao to ju utracone

Rozum nie jest dobrym kompanem dla podania kiedy podanie jest odczuwane w sposb czysty i intensywny samo staje si swego rodzaju rozumem

Samotno to taki stan ktrym najlepiej cieszy si w towarzystwie

Sekret zawsze mia moc wzmacniania nowo rodzcej si przyjani podobnie jak wyznawane przez obydwie osoby przekonanie e istnieje kto kogo mog za co wini

Ty i ja uywamy jzyka. Jzyka ktrego nie wymylilimy jzyka ktry nie nadaje naszemu sposobowi mwienia unikatowoci. Mwimy posugujc si cudzymi kwestiami. Gwarantuje to pewn wygod

Wierzy e sprawiedliwo powinna by synonimem aski a nie jej przeciwiestwem

Z mojego dowiadczenia wynika e ludzie s rzadko zadowoleni gdy na kocu docieraj do miejsca w ktrym zaczynali

Fot. opracowanie graficzne Małgorzata Stolińska na bazie materiałów prasowych i zdjęć z unsplash.com